Hastane Sisteminin Karanlık Yüzünü Anlatan 8 Dizi

Bir NHS hastanesinin geriatri servisinde geçen Getting On, hemşire Kim Wilde, servis sorumlusu Den Flixter ve doktor Pippa Moore'un yaşlı hastalarla ilgilenirken karşılaştıkları gündelik sorunları izliyor. Buradaki krizler çoğu medikal dizideki gibi büyük ameliyatlardan ya da olağanüstü vakalardan doğmuyor. Yatak bulmak, hastayı başka servise göndermek, form doldurmak, yeni bir yönetmelikle uğraşmak ya da basit bir bakım işini tamamlamak bile başlı başına mücadeleye dönüşebiliyor.

Jo Brand, Vicki Pepperdine ve Joanna Scanlan'ın yarattığı dizi, hastane bürokrasisini kara komediyle anlatırken çalışanlarını ne kahramanlaştırıyor ne de bütünüyle beceriksiz gösteriyor. Kim ve Den çoğu zaman yorgun, sabırsız ve işlerinden bıkmış halde; Pippa ise hastalar kadar kendi kariyeri ve projeleriyle ilgileniyor. Komedi tam da burada doğuyor: sistem o kadar hantallaşmış durumda ki insanların iyi niyetiyle kurumsal prosedürler sürekli birbirine çarpıyor.

Getting On'ın en iyi tarafı, sağlık sisteminin sorunlarını büyük konuşmalarla anlatmaması. Bir yatağın boşaltılması, gereksiz bir toplantı ya da personelin yeniden iş başvurusu yapmak zorunda kalması bile kurumun çalışanları ve hastaları nasıl tükettiğini göstermeye yetiyor. Çok az bilinen bu İngiliz dizisi, medikal dramanın gösterişli tarafını tamamen çıkarıp geriye hastane hayatının yorucu, komik ve zaman zaman fazlasıyla tanıdık gündeliğini bırakıyor.

New York'taki All Saints Hospital'da çalışan Jackie Peyton, acil servisin en deneyimli hemşirelerinden biridir. Hastaları için kuralları esnetmekten çekinmez, doktorların hatalarını toparlar ve yoğun vardiyaların büyük bölümünü ayakta tutar. Ancak iş hayatındaki kontrolünün arkasında ciddi bir ağrı kesici bağımlılığı ve giderek karmaşıklaşan kişisel sorunları vardır. Dizi Jackie'nin iki hayatını birlikte yürütmeye çalışırken hastanenin gündelik kaosunu da yakından izler.

Edie Falco, Jackie'yi kolayca sevilecek bir televizyon kahramanına çevirmiyor. Karakter hem iyi bir hemşire hem de çevresindeki insanlara sürekli yalan söyleyen, sınırları aşan biri. All Saints ise onun davranışlarını açıklayan mazeret olmaktan çok, sürekli personel açığı ve zaman baskısıyla çalışan yorucu bir işyeri. Merritt Wever'ın canlandırdığı Zoey'nin mesleğe ilk günlerindeki heyecanıyla Jackie'nin yıllar içinde geliştirdiği sertlik arasındaki fark dizinin hastane hayatına dair en iyi ayrıntılarından biri.

Nurse Jackie zaman ilerledikçe bağımlılık hikâyesine daha fazla ağırlık veriyor, dolayısıyla bütünüyle sağlık sistemi üzerine kurulmuş bir dizi değil. Yine de hastalarla gerçekten ilgilenebilmek için kuralları delmenin sıradanlaştığı, çalışanların sürekli fazla yük taşıdığı bir hastane portresi çizmesi onu bu seçkinin doğal parçalarından biri yapıyor. Jackie'nin kişisel çöküşüyle işyerindeki tükenmişlik birbirinden kolayca ayrılmıyor.

2005 yılında Katrina Kasırgası New Orleans'ı vurduğunda Memorial Medical Center kısa sürede dış dünyadan kopar. Elektrik sistemleri çöker, sıcaklık yükselir, yiyecek ve ilaç kaynakları azalır; tahliye ise beklenenden çok daha yavaş ilerler. Doktor Anna Pou ve hastane çalışanları yüzlerce hastayı hayatta tutmaya çalışırken kimin önce tahliye edileceği ve giderek azalan kaynakların nasıl kullanılacağı konusunda ağır kararlarla karşı karşıya kalır.

Five Days at Memorial'ın rahatsız edici tarafı felaket görüntülerinden çok, kurumların sorumluluklarını yerine getiremediği anda karar yükünün birkaç sağlık çalışanına bırakılması. Dizi hastane yönetimi, şirket yetkilileri, kurtarma ekipleri ve devlet kurumları arasındaki iletişimsizliği adım adım gösteriyor. Vera Farmiga'nın kontrollü performansı da Anna Pou'yu kolayca kahraman ya da kötü karakter olarak okumayı zorlaştırıyor; verilen kararların arkasındaki koşullar sürekli masada kalıyor.

Dizinin ikinci yarısı olayların hukuki ve etik sonuçlarına döndüğünde temposu değişiyor ama asıl etkisi burada ortaya çıkıyor. Memorial'da yaşananlar yalnızca olağanüstü bir kasırganın sonucu değil; kriz planlamasının, kurumsal koordinasyonun ve sağlık altyapısının ne kadar kırılgan olabileceğine dair sert bir örnek. Hastane sisteminin karanlık yüzünü en doğrudan biçimde gösteren yapımlardan biri.

Tıp fakültesinden yeni mezun olan Andrew Collin, ilk hastane görevine başladığında aldığı eğitimin gerçek çalışma hayatına pek hazırlamadığını kısa sürede fark eder. Uzun vardiyalar, yetersiz uyku, üstlerinden gelen baskı ve aynı anda ilgilenmesi gereken çok sayıda hasta günlük hayatının parçası olur. Andrew ve diğer genç doktorlar hata yapmamaya çalışırken bir yandan da hastanenin katı hiyerarşisi içinde ayakta kalmaya uğraşır.

Jed Mercurio diziyi henüz kendisi de doktor olarak çalışırken yazdığı için Cardiac Arrest'ın hastane hayatında alışılmadık bir sertlik var. Doktorlar sürekli fedakâr kahramanlar değil; bitkin, sinirli, bazen dikkatsiz ve çoğu zaman sistem tarafından kapasitelerinin üzerinde çalışmaya zorlanan insanlar. Helen Baxendale'in Claire Maitland karakteri özellikle bu çalışma kültürüne karşı giderek daha açık tepki verirken, kıdemli doktorların genç çalışanlara davranışı da bugün bile rahatsız edici ölçüde tanıdık görünüyor.

1990'ların ortasında yayınlanmış olmasına rağmen Cardiac Arrest'ın pek çok meselesi eskimiş hissettirmiyor. Personel yetersizliği, uzun çalışma saatleri, zorbalık ve hataların üzerinin örtülmesi gibi sorunlar dizinin merkezinde. Daha sonra Bodies ve Line of Duty'yi yaratacak Mercurio'nun kurumların kendi insanlarını nasıl koruduğuna duyduğu ilginin erken ve oldukça öfkeli bir örneği.

1900 yılında New York'taki Knickerbocker Hospital, modern tıbbın henüz şekillenmekte olduğu bir dönemde yeni cerrahi yöntemleri denemeye çalışan doktorlara ev sahipliği yapar. Hastanenin baş cerrahı John Thackery son derece yetenekli fakat kokain bağımlılığıyla mücadele eden bir doktordur. Siyah cerrah Algernon Edwards'ın ekibe katılması ise dönemin açık ırkçılığını hastanenin içine taşırken kurum aynı zamanda maddi sorunlar ve yönetim baskısıyla boğuşur.

Steven Soderbergh'in yönettiği bölümler The Knick'i klasik bir dönem dizisinin güvenli görünümünden hızla uzaklaştırıyor. Ameliyatlar temiz ve steril değil; kanlı, deneysel ve çoğu zaman tehlikeli. Clive Owen'ın Thackery'si tıbbi ilerlemeye takıntılıyken André Holland'ın Edwards'ı aynı yeteneğe sahip olmasına rağmen hastanenin ırkçı düzeniyle ayrıca mücadele etmek zorunda. Bağışçıların, hastane yöneticilerinin ve zengin hastaların kararlar üzerindeki etkisi de tıbbın hiçbir zaman yalnızca bilimden ibaret olmadığını hatırlatıyor.

The Knick günümüz hastane sistemini anlatmıyor ama bugünkü kurumların hangi tarihsel koşullardan çıktığını görmek açısından listedeki en ilginç yapımlardan biri. Irk, sınıf, para ve bilimsel ilerleme sürekli aynı koridorlarda karşılaşıyor. Üstelik bunu bir tarih dersi havasına girmeden, oldukça sert ve görsel açıdan hâlâ çok canlı bir drama olarak yapıyor.

Genç doktor Rob Lake yeni çalışmaya başladığı kadın doğum servisinde kıdemli cerrah Roger Hurley'nin ilk bakışta göründüğü kadar yetkin olmadığını fark eder. Hurley'nin yaptığı hatalar hastalar için ciddi sonuçlar doğururken Rob durumu bildirmeye çalıştıkça karşısında yalnızca tek bir doktoru değil, kendi itibarını korumaya çalışan bütün bir hastane düzenini bulur. Doğru olanı yapmak ile kariyerini tehlikeye atmak arasındaki çizgi giderek daralır.

Bodies'in rahatsız edici tarafı Hurley'nin kötü bir doktor olmasından çok, çevresindeki insanların bunu bilmesine rağmen sistemin uzun süre çalışmaya devam edebilmesi. Patrick Baladi karakteri karikatür bir kötüye çevirmiyor; Hurley bazen ne kadar tehlikeli olduğunun kendisi bile farkında değil. Max Beesley'nin Rob'u ise idealist bir muhbirden çok, korkan ve zaman zaman geri adım atan genç bir doktor. Hastane koridorlarındaki dedikodu, kariyer hesapları ve sessiz anlaşmalar tıbbi hataların nasıl kurumsal bir meseleye dönüşebildiğini çok iyi gösteriyor.

Medikal dizilerde sık rastlanan 'zor vaka çözüldü' rahatlığı Bodies'te neredeyse hiç yok. Bir hata ortaya çıktığında mesele bitmiyor; kimin rapor yazacağı, kimin sorumluluk alacağı ve kurumun kimi koruyacağı başlıyor. Yirmi yılı aşkın süre sonra bile şaşırtıcı derecede sert duran dizi, hastane sistemini konu alan bu listenin en karanlık keşiflerinden biri.

Adam, İngiltere'deki bir NHS hastanesinin kadın doğum servisinde çalışan genç bir doktordur. Günleri uzun vardiyalar, acil doğumlar, eksik personel ve birkaç saatlik uykuyla geçer. Hastaların hayatını etkileyen kararları saniyeler içinde vermesi beklenirken özel hayatı giderek dağılır. Aynı serviste çalışan daha genç doktor Shruti ise mesleğin başında olmasına rağmen kısa sürede benzer baskının içine çekilir.

Ben Whishaw'ın kuru mizahı dizinin ilk bölümlerini oldukça eğlenceli kılıyor ama bu mizah hiçbir zaman çalışma koşullarını hafifletmiyor. Adam'ın arabasında uyuyakalması, sürekli çağrı cihazıyla dolaşması ve önemli kişisel anları hastaneden gelen telefonlar yüzünden kaçırması karakterin hayatının nasıl daraldığını gösteriyor. Ambika Mod'un Shruti'si ise dizinin en ağır tarafını taşıyor; genç bir doktorun sürekli daha fazlasını yapmasının beklendiği çalışma kültürü onun hikâyesinde çok daha acı bir hale geliyor.

Adam Kay'in kendi doktorluk deneyimlerinden yola çıkması diziye güçlü bir gündelik gerçeklik kazandırıyor. This Is Going to Hurt sağlık çalışanlarını kutsamıyor; onların bazen kötü karar veren, birbirlerine sert davranan ve tükenmiş insanlar olabileceğini kabul ediyor. Ancak bütün bunları kişisel yetersizlik gibi sunmak yerine onları bu noktaya getiren çalışma düzenini sürekli hatırlatıyor.

Pittsburgh Trauma Medical Center'ın acil servisinde geçen The Pitt, Dr. Michael 'Robby' Robinavitch ve ekibinin yoğun bir vardiyasını saat saat takip ediyor. Servise sürekli yeni hastalar gelirken doktorlar, hemşireler ve stajyerler yatak yetersizliği, personel baskısı ve birbirinden farklı acil vakalar arasında çalışmak zorunda kalıyor. Robby ise hem ekibi yönetmeye hem de yıllardır taşıdığı kişisel yüklerle baş etmeye çalışıyor.

The Pitt'i klasik medikal dizilerden ayıran şey, tek tek sıra dışı vakalardan çok acil servisin çalışma biçimine odaklanması. Koridorlarda bekleyen hastalar, sürekli dolu odalar, genç doktorların karar vermek zorunda kaldığı anlar ve çalışanların yemek yemeye bile fırsat bulamaması dizinin günlük ritminin parçası. Noah Wyle'ın Robby'si deneyimli ve sakin görünse de sistemin baskısı onun üzerinde de sürekli hissediliyor. Dizi çalışanların kahramanlığını övmekten çok, bu düzenin ne kadar büyük bir fiziksel ve zihinsel yük yarattığıyla ilgileniyor.

The Pitt günümüz hastane sistemine baktığı için bu listenin en güncel ve en doğrudan yapımı. Sağlık hizmetine erişimden personel tükenmişliğine, kaynak sorunlarından genç doktorların eğitimine kadar pek çok mesele aynı vardiyanın içinde doğal biçimde yer buluyor. Medikal dramayı yeniden icat etmiyor; fakat hastanenin kendisini hikâyenin gerçek başrolüne dönüştürmesi sayesinde türün son yıllardaki en güçlü örneklerinden birine dönüşüyor.