Kimi diziler final yaptıkları gün bitmez. Hatta bazılarının asıl hayatı, kanal fişi çektikten sonra başlar. Freaks and Geeks yayınlandığı dönemde geniş bir seyirciye ulaşamadı; yıllar sonra DVD kutuları, yeniden gösterimler ve oyuncu kadrosunun yükselen kariyerleri sayesinde kuşağının en çok konuşulan gençlik dizilerinden birine dönüştü. Firefly ise televizyon ekranından kaldırıldıktan sonra öyle güçlü bir hayran topluluğu oluşturdu ki hikâyesi üç yıl sonra sinema filmi Serenity ile devam etti.
Buradaki kült diziler için tek sezon sürmek başlı başına yeterli değil. Mini dizileri de bu nedenle dışarıda bırakıyoruz: onlar baştan belirli sayıda bölümle tamamlanmak üzere tasarlanıyor. Bu listedeki yapımların ise devam etmesi planlanmıştı; düşük reyting, yanlış yayın stratejisi, kanal beklentileri ya da üretim koşulları nedeniyle yolları erken kesildi.
İşin ilginç tarafı, televizyon ekranında başarısız görünen bazı dizilerin sonradan bambaşka bir karşılık bulması. Police Squad! altı bölümle ortadan kayboldu ama Frank Drebin yıllar sonra The Naked Gun filmleriyle geri döndü. Wonderfalls Fox’ta yalnızca dört bölüm gösterebildi; üretilmiş 13 bölümün tamamı daha sonra DVD sayesinde izleyiciye ulaştı. My So-Called Life ise düşük reytinglerine rağmen gençlik dizilerinin nasıl yazılabileceğine dair kalıcı bir referansa dönüştü.
Dolayısıyla bu, yalnızca erken iptal edilen diziler listesi değil. Buradaki 10 yapımı bir araya getiren şey, ekrandaki kısa ömürleriyle sonradan kazandıkları itibar arasındaki uçurum. Bazılarının hayranları DVD raflarında onları yeniden keşfetti, bazıları başka filmlere ve dizilere yol açtı, bazılarıysa kendi döneminde fazla erken gelen fikirleri nedeniyle yıllar sonra daha anlaşılır hâle geldi. Bir sezon sürdüler; televizyon tarihindeki ömürleri çok daha uzun oldu.
10 Clerks: The Animated Series (2000)
Quick Stop çalışanları Dante Hicks ile Randal Graves, Kevin Smith'in Clerks dünyasını bu kez animasyon biçiminde sürdürür. Market ve video dükkânındaki gündelik sıkışmışlık devam eder ama animasyon dizisi, canlı aksiyon filminin gerçekçiliğini bırakıp çok daha büyük parodilere, geri dönüşlere ve tamamen saçma olaylara açılır. Jay ve Silent Bob da bu daha serbest dünyanın doğal parçalarıdır.
ABC'nin diziyle ilişkisi daha başlangıçta sorunluydu. Üretilen altı bölümden yalnızca ikisi yayımlandı; üstelik kanal dördüncü bölümü ilk bölüm olarak gösterdi, ardından büyük kısmı daha önceki olaylara gönderme yapan ikinci bölümü yayımladı. Böylece dizinin kendi içindeki şakaların önemli kısmı daha seyirci yapıyı tanımadan boşa düştü. Düşük reytingler ve kanalın programıyla uyuşmayan tonu da eklenince Clerks çok kısa sürede yayından kaldırıldı.
Dizinin ikinci hayatı televizyondan çok ev videosunda başladı. Altı bölümün tamamının 2001'de DVD'ye çıkması, yayınlanmamış bölümlerin de izlenmesini sağladı ve kısa ömürlü yapım View Askewniverse hayranları arasında yaşamaya devam etti. Bugün Clerks: The Animated Series'i ilginç yapan yalnızca altı bölüm sürmesi değil; yayın sırasındaki başarısızlığın DVD çağında nasıl küçük bir kült mirasa dönüşebildiğini göstermesi.
9 Kolchak: The Night Stalker (1974–1975)
Chicago muhabiri Carl Kolchak, polis ve editörlerinin açıklamak istemediği tuhaf cinayetlerin peşinden gider. Vakaların arkasında vampirlerden farklı doğaüstü yaratıklara kadar akla yatkın olmayan açıklamalar bulunmasına rağmen Kolchak daktilosu, fotoğraf makinesi ve inatçılığıyla araştırmayı sürdürür. Sorun, gerçeği bulmasının onu yayımlayabileceği anlamına gelmemesidir.
Dizi, öncesindeki başarılı televizyon filmlerinin izleyici rakamlarını yakalayamadı ve ABC'nin ilk sezon siparişi 26 bölümden 20'ye düştü. Darren McGavin de tekrar eden yaratık formülünden, senaryo sorunlarından ve ağır üretim temposundan yorulmuştu; sonunda sözleşmesinden çıkmak istedi. Bu nedenle Kolchak'ın bitişini yalnızca reytinge bağlamak eksik kalıyor: yıldızı da dizinin mevcut üretim biçimini sürdürmek istemiyordu.
Asıl miras yeniden gösterimlerde oluştu. Bir gazetecinin her hafta açıklanamayan bir vakayı araştırması, daha sonra doğaüstü soruşturma dizilerinin tanıdık yapılarından birine dönüştü; Chris Carter da Kolchak'ın The X-Files üzerindeki etkisini açıkça kabul etti. Bir sezonluk bir ABC dizisinin yaklaşık yirmi yıl sonra televizyonun en önemli paranormal serilerinden birinin genlerinde yaşaması, kült statüsünün neden kalıcı olduğunu anlatmaya yetiyor.
8 Terriers (2010)
Eski polis Hank Dolworth ile eski suçlu Britt Pollack, San Diego'nun Ocean Beach bölgesinde lisanssız özel dedektiflik yapar. Başlangıçta küçük takip işleri ve sıradan görünen vakalarla geçinen ikili, giderek daha büyük bir yolsuzluk ağının içine çekilir. Hank'in alkol geçmişi ve eski hayatıyla kopmayan bağları da ortaklığın sürekli sınanmasına neden olur.
Terriers'ın sorunu eleştirmenler değildi; izleyici sayısıydı. Dizi güçlü eleştiriler almasına rağmen FX için sürdürülemeyecek kadar düşük reytinglere düştü ve kanal ikinci sezon siparişi vermedi. Başlığının dizinin ne olduğuna dair fazla ipucu vermemesi ve suç dizisi olarak pazarlanmasının zorluğu da yıllar boyunca başarısızlığın olası nedenleri arasında konuşuldu.
Zaman Terriers'a ilk yayın döneminden daha iyi davrandı. Hank ile Britt arasındaki arkadaşlık, gevşek özel dedektif hikâyeleriyle kişisel çöküşü birbirine bağlayan ton ve sezonun kendine güvenen yapısı dizinin küçük ama sadık bir izleyici topluluğunda yaşamaya devam etmesini sağladı. Tek sezonluk iptal edilen diziler arasında 'neden kimse izlemedi?' sorusunun hâlâ en sık sorulduğu örneklerden biri.
7 Undeclared (2001–2002)
Üniversiteye yeni başlayan Steven Karp, ailesinden uzakta kendisini yeniden tanımlayabileceğini düşünür. Yurt arkadaşları, yeni ilişkileri ve kampüs hayatıyla uğraşırken kısa süre önce boşanan babasının üniversite hayatına beklenmedik ölçüde dâhil olması işleri karıştırır. Dizi ilk yılın özgürlük hissini yetişkinliğe geçişteki sakarlıklarla birlikte anlatır.
Freaks and Geeks sonrası Judd Apatow'un benzer yaratıcı ekiple kurduğu Undeclared başlangıçta umut verici rakamlar aldı ama Fox bölüm siparişini daha sonra küçülttü. Apatow o dönemde dizinin seyrek yayımlanmasının izleyicide düzenli bir alışkanlık kurmayı zorlaştırdığını açıkça söylüyordu. Yayın sırasındaki değişiklikler de karakter ilişkilerinin planlanan ritmini bozdu. Sonuçta tamamlanmış 17 bölümden biri Fox'ta hiç gösterilmeden dizi sona erdi.
Undeclared'ın kült değeri biraz da sonradan oluşan bağlarda yatıyor. Seth Rogen, Jason Segel ve Jay Baruchel gibi isimlerle birlikte Apatow'un ilerleyen yıllarda Amerikan komedisinde belirleyici olacak çevresinin erken bir halkası gibi izlenebiliyor. IFC'nin 2010'da 17 bölümün tamamını yeniden yayımlaması ve eksik bölümü ilk kez televizyona getirmesi de dizinin ekrandaki ikinci hayatını güçlendirdi.
6 Profit (1996)
Jim Profit, Gracen & Gracen adlı dev şirkette hızla yükselmek isteyen genç bir yöneticidir. Şirket içinde önüne çıkan insanları şantaj, manipülasyon ve gerektiğinde daha ağır yöntemlerle ortadan kaldırırken dışarıdan kusursuz bir kurumsal çalışan görüntüsünü korur. Seyirci ise onun planlarının ve karanlık özel hayatının doğrudan tanığı hâline gelir.
1996 televizyonunda merkezine bu kadar açık biçimde ahlaksız bir başkarakter koymak kolay satılabilir bir fikir değildi. Profit eleştirmenlerden ilgi görse de Nielsen sıralamasının altlarında kaldı ve Fox üretilen bölümlerin tamamını yayımlamadan diziyi çekti. Jim'in seyirciye doğrudan konuşması ve her bölümde kötülüğünün cezalandırılmasını beklememesi, sonraki anti-kahraman çağında tanıdık gelecek şeylerdi ama dönemin ana akım network televizyonunda oldukça yabancı duruyordu.
Bugün Profit'i izlemek bir televizyon tarihçesi açmak gibi. Tony Soprano, Vic Mackey ya da Dexter Morgan gibi karakterlerin ortaya çıkmasından önce seyirciden açıkça sorunlu bir başkarakterin yanında kalmasını istiyordu. Diziyi 'zamanından önce' diye romantikleştirmeye gerek yok; fakat yalnızca sekiz bölümün yıllar sonra hâlâ tartışılıyor olması, ilk yayınındaki başarısızlığın yaratıcı etkisini anlatmadığını açıkça gösteriyor.
5 Wonderfalls (2004)
Brown Üniversitesi mezunu Jaye Tyler, hayatıyla ne yapacağını pek umursamadan Niagara Falls'taki bir hediyelik eşya dükkânında çalışır ve karavanda yaşar. Bir gün dükkândaki balmumu aslan onunla konuşmaya başlar. Ardından başka hayvan figürlerinden de tuhaf talimatlar gelince Jaye istemeden çevresindeki insanların hayatlarına müdahale etmeye başlar.
Wonderfalls'ın televizyon ömrü neredeyse başlamadan bitti. Fox diziyi önce cuma akşamına koydu, ardından kısa sürede perşembeye taşıdı; değişiklik yeterince tanıtılmadı ve dizi yalnızca dört bölüm yayımlandıktan sonra iptal edildi. Bryan Fuller o sırada 13. bölümü tamamlamış ve sonraki bölümlerin hikâyelerini geliştirmeye başlamıştı. Başka kanallara 13 bölümlük DVD'ler göndererek diziyi kurtarmayı denemesi bile sonuç vermedi.
İzleyicinin gerçek Wonderfalls sezonuyla tanışması büyük ölçüde iptalden sonra oldu. Tamamlanmış 13 bölümün DVD'de yayımlanması, Fox'ta görülemeyen hikâyenin aslında ne kadar gelişmiş olduğunu ortaya çıkardı. Caroline Dhavernas'ın alaycı Jaye'si ve Bryan Fuller'ın daha sonra iyice belirginleşecek tuhaf masal tonu sayesinde dizi, yayınlanmış dört bölümün çok ötesinde bir itibar kazandı.
4 Police Squad! (1982)
Frank Drebin ve Police Squad ekibi her bölümde yeni bir suçu çözmeye çalışır. Polisiye dizilerinin ciddi anlatımını taklit eden yapı, arka planda gerçekleşen görsel şakalardan kelime oyunlarına ve bilerek anlamsız prosedürlere kadar neredeyse kesintisiz bir parodiye dönüşür. Leslie Nielsen ise bütün bu saçmalığın içinde tek bir şaka yapmıyormuş kadar ciddi kalır.
ABC altı bölümün yalnızca dördünü ilk yayın döneminde gösterdikten sonra diziyi iptal etti; kalan ikisi birkaç ay sonra ekrana geldi. Yıllar boyunca en çok anlatılan ayrıntı, Leslie Nielsen'ın aktardığı kanal açıklaması oldu: Seyircinin şakaları yakalamak için programa gerçekten dikkat etmesi gerekiyordu. Police Squad!'ın arka planlara ve küçük görsel ayrıntılara doldurduğu espriler düşünüldüğünde bu açıklama komik olduğu kadar dizinin televizyon ekranındaki zorluğunu da anlatıyor.
İptal Frank Drebin'i öldürmedi. Abrahams ve Zucker kardeşler aynı komedi anlayışını yıllar sonra The Naked Gun: From the Files of Police Squad! ile sinemaya taşıdı ve başarısız televizyon dizisi başarılı bir film serisinin kaynağına dönüştü. Kült diziler içinde sonradan başka bir formatta bu kadar görünür bir miras bırakan çok az örnek var.
3 My So-Called Life (1994–1995)
On beş yaşındaki Angela Chase, arkadaşlıklarının değiştiği, ailesiyle arasındaki mesafenin büyüdüğü ve Jordan Catalano'ya duyduğu ilginin hayatında gereğinden fazla yer kapladığı bir dönemden geçer. Angela'nın iç sesi, ergenliğin büyük olaylarından çok gündelik utançları, ani fikir değişikliklerini ve kendini yeniden tanımlama çabasını takip eder.
ABC için sorun eleştirel karşılık değil reytingdi. Dizi sezon boyunca Nielsen sıralamasının altlarında kaldı; perşembe akşamı Friends ve Mad About You gibi güçlü rakiplerle karşı karşıyaydı. Buna rağmen izleyiciler AOL üzerinden erken dönem çevrimiçi bir kurtarma kampanyası yürüttü ve MTV tekrarları genç seyircinin diziyle bağını güçlendirdi. Mayıs 1995'te iptal kararı geldiğinde yalnızca 19 bölüm vardı.
Kısa ömrü My So-Called Life'ın etkisini sınırlamadı. Angela'nın sorunlarını küçümsemeyen dili, Claire Danes'in yaşına yakın bir karakteri oynarken gösterdiği kırılganlık ve gençlerin yetişkin dizilerindeki yan karakterler değil kendi hikâyelerinin merkezi olması sonraki gençlik dramaları için kalıcı bir referans oluşturdu. İptalinden birkaç ay sonra Television Critics Association tarafından sezonun en iyi drama dizisi seçilmesi, ilk yayın başarısıyla sonraki itibarı arasındaki farkı neredeyse kusursuz özetliyor.
2 Firefly (2002)
İç savaşın kaybeden tarafında savaşmış Malcolm Reynolds, Serenity adlı küçük nakliye gemisiyle galaksinin uzak kolonileri arasında iş alarak yaşamını sürdürür. Mürettebatın kaçakçılıktan yolcu taşımaya kadar yaptığı işler zaten yeterince riskliyken gemiye katılan Simon ve gizemli kız kardeşi River, ekibi güçlü Alliance yönetiminin hedefi hâline getirir.
Firefly'ın iptal hikâyesi dizinin kendisi kadar meşhur oldu. Fox iki saatlik asıl pilotu ilk bölüm olarak yayımlamadı, bölümleri planlanan sıranın dışında gösterdi ve spor yayınları nedeniyle diziyi sık sık programdan çıkardı. Düşük reytinglerin ardından 14 tamamlanmış bölümün yalnızca 11'i ABD'de gösterilmişken iptal kararı geldi. Bu karmaşık yayın düzeni, karakter ilişkilerine dayanan bir dizinin seyirci oluşturmasını daha da zorlaştırdı.
Firefly'ı bu listenin üst sıralarına taşıyan asıl şey iptalden sonraki hayatı. Browncoat adı verilen hayranlar kampanyaları sürdürdü, DVD seti ilk altı ayında 200 binden fazla sattı ve Universal sonunda hikâyeyi 2005 tarihli Serenity filmiyle devam ettirdi. Bir sezonluk bir dizinin kendi sinema filmini doğurması, kült statünün burada yalnız nostaljik bir etiket olmadığını gösteriyor.
1 Freaks and Geeks (1999–2000)
1980 sonbaharında Michigan'daki McKinley High School'da Lindsay Weir başarılı öğrenci kimliğinden uzaklaşıp okulun 'freak' grubuyla takılmaya başlar. Küçük kardeşi Sam ise iki yakın arkadaşı Neal ve Bill'le lise hiyerarşisinin çok daha aşağısında kendi yerini bulmaya çalışır. İki kardeşin hikâyeleri partilerden aile yemeklerine, ilk aşklardan küçük düşürücü okul anlarına kadar ergenliğin çoğu zaman anlatılmayan taraflarında kesişir.
NBC diziyi cumartesi akşamına yerleştirdi, yayın takvimi sık sık kesintiye uğradı ve reytingler beklentinin altında kaldı. Kanal ile yaratıcı ekip arasında karakterlerin daha fazla 'zafer' yaşaması gerektiğine dair görüş ayrılıkları da vardı; Paul Feig ve Judd Apatow ise lisenin rahatsız edici, yarım kalmış ve çoğu zaman utandırıcı hâlini korumakta ısrar etti. Dizi iptal edildiğinde 18 bölümün yalnızca 12'si yayımlanmıştı.
Sonrası televizyon tarihinin en güzel ikinci hayatlarından biri oldu. Hayranların DVD talebi için düzenlediği kampanyaya yaklaşık 40 bin kişi destek verdi; tam 18 bölümlük set çıktığında televizyonda gösterilmeyen bölümler de nihayet geniş biçimde erişilebilir oldu. Linda Cardellini, Seth Rogen, Jason Segel, James Franco, Martin Starr ve Busy Philipps gibi isimlerin sonraki kariyerleri de yeni izleyicileri sürekli geri getirdi. **Kült diziler** içinde ilk sırayı almasının nedeni yalnızca erken iptal edilmiş olması değil; zaman geçtikçe küçük görünmek yerine daha önemli hâle gelmesi.
