İntikam filmleri genellikle seyirciden tarafını erken seçmesini ister. Biri korkunç bir şey yapmıştır, başka biri bunun hesabını soracaktır ve biz de yol boyunca adalet ile şiddet arasındaki çizginin giderek bulanıklaşmasını izleriz. Is God Is bu düzeni tanıyor, hatta ilk bakışta ona isteyerek teslim oluyor. Fakat Aleshea Harris’in filmi ilerledikçe daha rahatsız edici bir soru ortaya çıkıyor: Bir insan intikamını aldığında gerçekten geçmişinden kurtulabilir mi?
Harris’in kendi tiyatro oyunundan sinemaya uyarladığı film, çocukluklarında yaşadıkları korkunç bir saldırının izlerini hâlâ bedenlerinde taşıyan ikiz kardeşler Racine ve Anaia’yı takip ediyor. Yıllardır görmedikleri annelerinden gelen haber onları yeniden geçmişleriyle yüzleşmeye zorluyor. Annenin kızlarından istediği şey ise son derece açık: Kendilerini bu hale getiren babalarını bulup öldürmeleri.
Bu noktadan sonra Is God Is, iki genç kadını bir arabaya bindirip Amerikan Güneyi boyunca tuhaf, zaman zaman komik, çoğu zaman da son derece şiddetli bir yolculuğa çıkarıyor. Ama Harris’in asıl ilgilendiği şey varılacak yerden çok, Racine ile Anaia’nın yol boyunca birbirlerinden nasıl uzaklaşmaya başladığı.
Aynı Yaranın İki Farklı Yüzü
Racine ile Anaia’nın fiziksel olarak aynı olaydan sağ çıkmış olmaları, yaşadıkları travmanın onları aynı insanlara dönüştürdüğü anlamına gelmiyor.
Kara Young’ın canlandırdığı Racine, öfkesini neredeyse yıllardır hazır bekleyen bir silah gibi taşıyor. İnsanların bakışlarına, küçümsemelerine ve özellikle kız kardeşine yönelen rahatsız edici meraka anında karşılık vermeye hazır. Racine’in şiddete yaklaşımı filmin ilerleyen bölümlerinde giderek daha rahat, hatta zaman zaman ürkütücü derecede doğal hale geliyor.
Mallori Johnson’ın Anaia’sı ise çok daha sessiz. Babalarını bulmak için yola çıkmayı kabul ediyor ama Racine’in sahip olduğu öfke onda aynı biçimde karşılık bulmuyor. Johnson’ın performansının sevdiğim tarafı da burada. Anaia’yı korkmuş ya da edilgen bir karakter olarak oynamıyor. Daha çok sürekli olarak etrafında olup bitenleri tartan, kardeşinin nerede durduğunu anlamaya çalışan biri var karşımızda.
Film ilerledikçe iki kardeş arasındaki fark, hikâyenin asıl gerilimine dönüşüyor. İntikam artık yalnızca babalarını bulmakla ilgili değil; Racine ile Anaia’nın kendilerini hangi noktaya kadar kaybetmeye razı olduklarıyla da ilgili.
Tanrı, İnsan ve Bir Baba
Filmin adı ilk başta biraz esrarengiz duruyor: Is God Is.
Ama Harris dini çağrışımları filmin kenarında tutmuyor. Anne Ruby kızlarının dünyasında neredeyse Tanrı konumunda. Vivica A. Fox’un oynadığı karakterin kızlarına verdiği görev de bir rica gibi değil, yerine getirilmesi gereken kutsal bir emir gibi geliyor.
Babanın jenerikteki karşılığı ise daha da ilginç: “Man.”
Sterling K. Brown’ın bu karakterde yaptığı şey filmin en hoş sürprizlerinden biri. Brown’ı çoğunlukla sıcaklığı veya duygusal ağırlığı yüksek karakterlerden tanıyoruz. Burada ise aynı sakinliği son derece rahatsız edici biçimde kullanıyor. Karakterini sürekli bağıran, karikatürleşmiş bir canavar haline getirmiyor. Tam tersine, konuşabilen, gülümseyebilen ve kendi hikâyesini anlatabilecek kadar normal görünen bir adam var karşımızda.
Bu tercih babayı daha kolay değil, daha zor okunur hale getiriyor.
Çünkü Is God Is kötülüğü yalnızca grotesk insanların yapabileceği bir şey olarak göstermiyor. Bazen korkutucu olan tam da karşınızdaki insanın gündelik görünmesi.
Tiyatrodan Gelen Ama Tiyatroya Sıkışmayan Bir Film
Is God Is bir tiyatro oyunundan uyarlanmış olmasına rağmen, sahne metninin kameraya alınmış hali gibi durmuyor.
Aleshea Harris burada oldukça özgür davranıyor. Western, kara komedi, Southern Gothic, yol filmi ve intikam sinemasının parçalarını aynı filmin içine sokuyor. Özellikle geniş ve güneş altında kavrulan dış mekânlarda western etkisini görmek kolay. Racine ile Anaia’nın arabayla yaptıkları yolculuk da zaman zaman modern bir kanun kaçağı hikâyesine dönüşüyor.
Alexander Dynan’ın görüntüleri ise filmin şiddetine beklenmedik biçimde canlı bir dünya eşlik ettiriyor. Her şey karanlık koridorlarda ya da kasvetli odalarda yaşanmıyor. Güneş var, renk var, geniş alanlar var. Harris dünyayı sürekli karartmak yerine şiddeti bu dünyanın ortasına bırakıyor.
Filmin mizahı da benzer biçimde çalışıyor. Bazı sahnelerde neye güldüğünüzü sorgulayacak kadar tuhaf bir ton oluşuyor. Harris’in risk aldığı yerlerden biri bu. Birkaç dakika önce ağır bir aile travmasını anlatan film, bir anda absürt bir karşılaşmaya veya kara mizaha geçebiliyor.
Bütün geçişler kusursuz değil. Özellikle orta bölümde filmin bölüm bölüm ilerleyen yapısı bazen yolculuğun duygusal ivmesini azaltıyor. Bazı yan karakterler de filme girdikleri hızla çıkıyorlar. Fakat bu da filmin biraz çizgi romanı, biraz masalı, biraz da eski bir intikam westernini andıran dünyasının parçası.
Kara Young Filmin Ateşini Taşıyor
Oyuncu kadrosunun tamamı sağlam ama filmi sırtlayan isim Kara Young.
Racine çok kolay tek notalı bir “öfkeli kadın” karakterine dönüşebilirmiş. Young buna izin vermiyor. Karakterin sertliği kadar kardeşine karşı korumacı tarafı da sürekli hissediliyor. Anaia’ya bakışıyla başka insanlara bakışı arasında bile belirgin bir fark var.
Mallori Johnson ise daha sakin bir performansla bu enerjiyi dengeliyor. Young sahnenin havasını değiştiren tarafsa Johnson çoğu zaman sahnenin vicdanı gibi duruyor. İki oyuncunun arasındaki bağ kurulmasaydı filmin şiddeti kısa sürede yalnızca gösteriye dönüşebilirdi.
Sterling K. Brown’ın sınırlı süre içinde bıraktığı etki de küçümsenmemeli. Vivica A. Fox ise Ruby’yi gerçek bir anne ile mitolojik bir figür arasında bir yerde oynuyor. Filmdeki “Tanrı” fikrinin çalışmasında onun varlığının payı büyük.
İntikamdan Sonra Ne Oluyor?
Is God Is izlerken Kill Bill, spaghetti westernler ve Thelma & Louise gibi filmleri hatırlamak zor değil. Harris de zaten bu türlerin dilini gizlemiyor. Fakat filmi yalnızca bu referanslarla açıklamak haksızlık olur.
Çünkü Harris’in ilgilendiği karakterler sinemada intikam hikâyelerinin merkezine çok sık yerleştirilmeyen iki siyah kadın. Üstelik onları örnek mağdurlar haline getirmiyor. Racine ve Anaia hata yapabiliyor, şiddete başvurabiliyor, birbirleriyle çatışabiliyor ve bazen seyircinin onları sevmesini zorlaştırabiliyorlar.
Bence filmin en cesur tarafı burada.
Harris karakterlerinin öfkesini haklı çıkarmak için onları kusursuzlaştırmıyor.
Aynı şekilde film intikamı romantik bir arınma hikâyesine dönüştürmek konusunda da temkinli. Birini öldürmek geçmişte yaşanan şeyi ortadan kaldırmıyor. Bedende kalan yaralar kaybolmuyor. Çocukluk geri gelmiyor. İnsan yalnızca verdiği yeni kararlarla yaşamaya devam ediyor.
Bu nedenle Is God Is benim için kanlı bir intikam filminden çok, iki kardeşin aynı travmanın ardından ne kadar farklı insanlara dönüşebileceğini anlatan bir film.
Genel Değerlendirme
Aleshea Harris ilk uzun metrajında fazla güvenli oynamıyor. Tür değiştiriyor, kara mizaha giriyor, mitolojik göndermeler kullanıyor, şiddeti abartıyor ve zaman zaman filmin tonunu bilinçli biçimde dengesizleştiriyor. Bunların hepsi aynı ölçüde işlemese de film hiçbir an risksiz ya da sıradan görünmüyor.
Daha önemlisi, Is God Is başka bir yönetmenin elinden çıkmış gibi görünmüyor.
Kara Young’ın müthiş enerjisi, Mallori Johnson’ın daha kontrollü performansı ve Sterling K. Brown’ın alışılmadık derecede ürkütücü yorumu filmin merkezindeki aile hikâyesini taşıyor. Harris ise bütün bu öfkenin altında çok basit ama kolay cevaplanamayan bir soru bırakıyor:
Size yapılan kötülüğün hesabını sorduktan sonra, o kötülüğün sizde bıraktığı şeyle ne yapacaksınız?
Is God Is bu soruya temiz bir cevap vermiyor.
İyi ki de vermiyor.
