Güney Kore Bilim Kurgu Filmleri: En İyi 10 Yapım

Yakın gelecekte insanların yanında yaşayan yapay varlıkların ömrü yalnızca birkaç yıl sürmektedir. Özel bir polis biriminde çalışan R, süresi dolmak üzere olan cyborg Ria'yı kaybetmemek için yasaların ve bilimsel sınırların dışına çıkmaya başlar. Aradığı çözüm onu güçlü şirketlerin, kaçak teknolojilerin ve kendi görevlerinin karşı karşıya geldiği tehlikeli bir noktaya götürür.

Natural City'nin değeri kusursuz bir cyberpunk filmi olmasından çok, Güney Kore sinemasının 2000'lerin başında yüksek bütçeli bilimkurguya nasıl yaklaştığını göstermesinde. Blade Runner ve Matrix etkileri son derece belirgin olsa da film, bu görsel mirası yapay bedenlerin sınırlı ömrü ve insanların onları sahiplenme biçimi üzerinden daha melankolik bir hikâyeye bağlar.

Bugün bazı efektleri ve dramatik tercihleri yaşını belli etse de Natural City, Kore bilimkurgusunun büyük ölçekli dünyalar kurmaya başladığı dönemin ilginç bir kalıntısı. Listenin daha güçlü filmlerine giden yolu görmek isteyenler için tarihsel değeri, kusurlarından daha merak uyandırıcı.

Kuzey ve Güney Kore'nin yeniden birleşmeye hazırlandığı yakın bir gelecekte siyasi gerilim, protestolar ve silahlı örgütler ülkeyi istikrarsızlaştırır. Hükümetin kurduğu ağır silahlı özel birlik ile birleşmeye karşı çıkan gruplar arasındaki mücadele, bir askeri kendi kurumunun karanlık ilişkilerinin içine çeker.

Mamoru Oshii'nin dünyasından uyarlanan filmde Kim Jee-woon, Japon kaynak malzemesini Kore Yarımadası'nın bölünmüşlüğü üzerine yeniden inşa eder. Kırmızı gözlü zırhların askeri ihtişamı dikkat çekse de daha ilginç olan, birleşme fikrinin iyimser bir gelecek vaadi yerine yeni güvenlik kurumları ve yeni baskı biçimleri doğuran bir kriz olarak ele alınmasıdır.

Illang anlatı yoğunluğu nedeniyle herkese kolay yaklaşmıyor; buna karşılık görsel tasarım, fiziksel aksiyon ve politik yakın gelecek fikri bakımından oldukça kendine özgü. Kore'nin ulusal tarihini spekülatif bir gelecek üzerinden yeniden düşünmesi onu sıradan bir manga uyarlamasından ayırıyor.

Dünya dışı varlıkların mahkûmlarını insan bedenlerinde sakladığı günümüz Kore'si ile gizemli bir ilahi kılıcın arandığı Goryeo dönemi arasında iki ayrı hikâye ilerler. Bir zaman kapısının açılması, robot muhafızlardan büyücülere kadar birbirinden uzak karakterleri aynı çatışmanın parçalarına dönüştürür.

Alienoid bilimkurguyu başka türlerle karıştırmakla yetinmeyip iki farklı sinema geleneğini birbirine çarpıştırıyor. Bir tarafta robotlar, uzay teknolojisi ve dünya dışı varlıklar; diğer tarafta wuxia benzeri dövüşler, tarihsel Kore ve büyü var. Choi Dong-hoon'un filmi tam da bu aşırılık sayesinde çağdaş Kore blockbuster'larının tür sınırlarını ne kadar rahat ihlal edebildiğini gösteren iyi bir örnek.

Hikâyenin kalabalığı ve sürekli yön değiştiren tonu zaman zaman yorucu olsa da Alienoid'in güvenli oynamadığı kesin. Daha alışıldık bir bilimkurgu deneyimi yerine tuhaf, enerjik ve türler arasında dolaşan bir macera arayanlar için listedeki en sıra dışı seçeneklerden biri.

2092 yılında Dünya giderek yaşanamaz hâle gelirken yörüngedeki yaşam büyük şirketlerin kontrolündedir. Victory adlı uzay gemisinin borç içindeki mürettebatı geçimini uzay çöplerini toplayarak sağlar. Ekip bir enkazın içinde küçük bir kız bulduğunda, peşinde büyük bir para ödülü kadar tehlikeli güçlerin de olduğunu öğrenir.

Space Sweepers'ın önemli yanı Güney Kore'nin büyük ölçekli uzay operasını kendi popüler sinema ritmiyle kurabilmesi. Gösterişli gemiler ve kovalamacaların altında borç, güvencesiz emek ve temiz bir gezegene erişimin ayrıcalığa dönüşmesi var. Kahramanların galaksiyi kurtaran seçkin pilotlar değil, uzaydaki hurdaları kovalayan işçiler olması filmin sınıfsal tarafını daha ilk anda belirliyor.

Türle yeni tanışacak izleyici için listedeki en kolay girişlerden biri. Space Sweepers tanıdık uzay operası kalıplarını tamamen yeniden icat etmese de enerjisi, karakterleri ve Kore sinemasına özgü toplumsal dokunuşları sayesinde kendi kimliğini koruyor.

Eski aile evine dönen Seo-yeon, evdeki sabit telefondan yirmi yıl önce aynı yerde yaşayan Young-sook ile konuşabildiğini fark eder. Başlangıçta birbirlerinin hayatlarını değiştirebilecekleri heyecan verici bir bağlantı gibi görünen telefon görüşmeleri, geçmişte yapılan müdahalelerin bugünü yeniden şekillendirmesiyle giderek tehlikeli hâle gelir.

The Call'un bilimkurgu fikri oldukça ekonomik: karmaşık makineler veya laboratuvarlar yerine eski bir telefon yeterli. Lee Chung-hyun bu basit bağlantıyı zaman yolculuğunun klasik 'geçmiş değişirse ne olur?' sorusundan çıkarıp iki kadın arasındaki güç savaşının aracına dönüştürüyor. Jun Jong-seo'nun giderek değişen performansı da kurallardan çok karakter gerilimini öne çıkarıyor.

Bilimkurgunun büyük dünyalar kurmak zorunda olmadığını hatırlatan güçlü bir örnek. The Call, tek bir spekülatif fikirden yoğun bir psikolojik gerilim çıkarıyor ve zaman paradoksunu doğrudan karakterlerin birbirlerine verebilecekleri zararla ilişkilendiriyor.

Seul'ü yerle bir eden büyük bir felaketin ardından Hwang Gung Apartmanı çevrede ayakta kalan az sayıdaki yapılardan biri olur. Binanın sakinleri yiyecek, güvenlik ve barınma sorunları büyürken kendi düzenlerini kurmaya girişir. Dışarıdan gelen hayatta kalanlar ise kısa sürede topluluğun geleceğini belirleyen temel tartışmaya dönüşür.

Concrete Utopia'da felaketin nedeni arka planda kalır; Um Tae-hwa'nın ilgilendiği şey enkazdan sonra insanların nasıl bir toplum kuracağıdır. Apartmanın tapu sahipliği yeni dünyanın vatandaşlık belgesine dönüşürken toplantılar, oylamalar ve görev dağılımları giderek dışlayıcı bir rejimin araçlarına dönüşür. Modern apartman hayatının sınıfsal sınırları böylece küçük bir distopyanın altyapısı olur.

Gösterişli yıkım sahnelerinden çok felaketten sonraki sosyal düzenle ilgilenen film, Kore bilimkurgusunun politik tarafını güçlü biçimde temsil ediyor. Hayatta kalma sorusunu 'kim içeri alınacak?' sorusuyla değiştirmesi, Concrete Utopia'yı standart afet filmlerinin epey ötesine taşıyor.

Film, tarihin farklı geliştiği ve Kore'nin 2009 yılında hâlâ Japon İmparatorluğu'nun parçası olduğu alternatif bir dünyada geçer. Japon polis teşkilatında çalışan Kore kökenli ajan Sakamoto, bağımsızlık yanlısı bir örgütün eylemlerini araştırırken içinde yaşadığı tarihin göründüğü kadar doğal olmayabileceğini fark etmeye başlar.

2009: Lost Memories'ın zaman yolculuğunu ilginç kılan şey geleceğe veya geçmişe yapılan maceralardan çok tarihin kendisini politik bir çatışma alanına çevirmesi. Japon sömürge dönemini hiç sona ermemiş gibi tasarlayan film, alternatif tarihi Kore kimliği ve kolektif hafıza üzerinden kullanıyor. 2002 tarihli büyük ölçekli bir yapım için oldukça iddialı bir fikir.

Aksiyon sahneleri ve melodramı her zaman aynı ölçüde etkili olmasa da filmin merkezindeki tarih deneyi hâlâ dikkat çekici. Daha az bilinen Kore bilim kurgu filmleri arasında özellikle alternatif tarih meraklılarının keşfetmesi gereken yapımlardan biri.

Byeong-gu, Dünya'nın uzaylılar tarafından gizlice istila edildiğine inanan genç bir adamdır. Büyük bir şirketin yöneticisini kaçırarak onun insan kılığına girmiş bir uzaylı olduğunu kanıtlamaya çalışır. Polis kayıp yöneticiyi ararken kapalı bir bodrumda sorgulayan ile sorgulanan arasındaki psikolojik mücadele giderek karmaşıklaşır.

Jang Joon-hwan tek bir tona bağlı kalmayı reddediyor; kaçırma gerilimi bir anda kara komediye, komplo hikâyesi trajediye, grotesk şiddet ise bilimkurguya yaklaşabiliyor. Filmin en rahatsız edici tarafı, Byeong-gu'nun paranoyasını bütünüyle gülünecek bir delilik olarak kenara itmeyi zorlaştırması. Karakterin öfkesinin arkasında şirketler, sınıf ve kişisel kayıplarla örülmüş gerçek bir dünya bulunuyor.

Tür değişimlerinin yarattığı dengesizlik burada kusurdan çok filmin kişiliğine dönüşüyor. Save the Green Planet!, Kore bilimkurgusunun en tahmin edilemez örneklerinden biri ve benzerini bulmanın hâlâ zor olduğu filmlerden.

Han Nehri'nden çıkan dev bir yaratık Seul'de paniğe yol açtığında sıradan bir ailenin en genç üyesi kaybolur. Yetkililer bölgeyi karantinaya alıp yaratığın ölümcül bir virüs taşıdığını açıklarken Park ailesi resmî kurumların yardımını beklemek yerine kızlarını kendi imkânlarıyla aramaya karar verir.

Bong Joon-ho canavarı filmin merkezine yerleştirirken hikâyeyi yalnızca yaratığın etrafında döndürmüyor. Hükümetin kriz yönetimi, Amerikan askeri varlığı, çevre kirliliği ve medyanın yarattığı korku aile macerasının içine karışıyor. Üstelik Park ailesinin beceriksizliği ile kurumların beceriksizliği aynı şey değil: biri insani ve kırılgan, diğeri sistematik ve tehlikeli.

The Host hem kalabalık bir seyirciyi eğlendirebilen bir yaratık filmi hem de kurumlara yönelik sivri bir hiciv olarak çalışabiliyor. Bilimkurgu, korku, aile dramı ve absürt mizah arasındaki geçişleri bu kadar doğal kurabilmesi onu 21. yüzyıl Kore tür sinemasının temel filmlerinden biri yapıyor.

İklim krizini durdurmak için yapılan bir müdahalenin Dünya'yı dondurmasının ardından hayatta kalan insanlar hiç durmadan hareket eden dev bir trende yaşamaktadır. Tren katı bir sınıf düzenine göre bölünmüş; en yoksullar arka vagonlara sıkıştırılmış, ayrıcalıklı yolcular ise ön bölümlerde yaşamaktadır. Arka vagonda başlayan isyan, trenin kapılarını birer birer açmaya başlar.

Snowpiercer'ın en etkili fikri sınıf metaforunu açıklamak yerine fiziksel bir mimariye dönüştürmesi. Toplumdaki yerinizi geliriniz veya unvanınız değil, trende hangi vagonda bulunduğunuz belirler. İsyancılar ileri doğru hareket ettikçe yeni bir toplumsal katmanla karşılaşır; okuldan eğlence mekânlarına kadar her vagon sistemin nasıl ayakta tutulduğunu başka bir açıdan açar.

Bong Joon-ho'nun İngilizce ağırlıklı uluslararası yapımı hem yüksek tempolu bir aksiyon filmi hem de kapalı bir toplumsal düzenin laboratuvarı. Basit görünen tren fikrinden sınıf, devrim ve sistemin devamlılığı üzerine bu kadar zengin bir dünya çıkarabilmesi, Snowpiercer'ı listenin zirvesine taşıyor.