Kıyametten Sonra Toplum Kurmaya Çalışan 10 Dizi

Yağmurla taşınan ölümcül bir virüs İskandinavya'nın büyük bölümünü yok ettikten altı yıl sonra Simone ve Rasmus, yıllardır saklandıkları sığınaktan çıkıyor. İki kardeş kısa süre içinde başka genç hayatta kalanlarla birleşerek güvenli bir bölge, yiyecek ve salgının kaynağına dair cevaplar aramaya başlıyor.

The Rain ilk bölümlerde yolculuk ve salgından kaçış üzerine kurulsa da grubun büyümesiyle birlikte asıl gerilim kimin karar vereceği, kaynakların nasıl paylaşılacağı ve bireysel çıkarların topluluğun önüne geçip geçmeyeceği üzerine kayıyor. Genç karakterler eski dünyanın yetişkin kurumları olmadan kendi küçük düzenlerini kurmak zorunda kalıyor.

Dizi zaman zaman gençlik draması kalıplarına fazla yaslanıyor ancak salgından sonra ortak yaşam fikrini sürekli gündemde tutması onu bu seçkiye bağlıyor. Felaketin ardından güvenin en az yiyecek kadar değerli bir kaynağa dönüşmesini açık biçimde gösteriyor.

Medeniyetin çöküşünden uzun zaman sonra Amerika, Baron adı verilen derebeylerinin yönettiği bölgelere ayrılmış durumda. Savaşçı Sunny, efendisi Quinn için çalışırken gizemli M.K. ile karşılaşıyor ve Badlands'in dışına çıkmanın mümkün olabileceğini düşünmeye başlıyor.

Into the Badlands kıyamet sonrasını boş bir çorak arazi yerine çoktan yeni kurumlarını üretmiş feodal bir dünya olarak tasarlıyor. Toprak, üretim ve askerî güç birkaç ailenin elinde toplanırken insanların hangi barona bağlı olduğu neredeyse kimliklerinin tamamını belirliyor. Dövüş koreografileri gösterişli olsa da arka planda sürekli yeni düzenin kimler için çalıştığı sorusu var.

Toplum kurma temasını demokratik yeniden yapılanmadan çok iktidarın nasıl yeniden merkezileştiği üzerinden ele alıyor. Eski dünya ortadan kalktığında eşitsizliğin de ortadan kalkmadığını, yalnızca başka isimlerle geri dönebildiğini anlatması diziyi ilginç kılıyor.

Zombi salgınından yıllar sonra Iris ve Hope, tehlikeli dış dünyayı yalnızca anlatılanlardan bilen gençler olarak korunaklı Campus Colony'de büyüyor. Babalarıyla ilgili aldıkları bir mesaj onları iki arkadaşlarıyla birlikte güvenli yerleşimden çıkıp uzun bir yolculuğa başlamaya itiyor.

World Beyond'ın bu liste açısından ilginç tarafı zombilerden çok, kıyametten sonra doğmuş bir kuşağın örgütlü toplumlarla ilişkisi. Campus Colony ve CRM gibi yapılar eğitim, güvenlik ve bürokrasi kurmuş durumda; yani mesele artık yalnızca yaşamayı sürdürmek değil, yeni kurumların ne kadar şeffaf ve güvenilir olduğunu sorgulamak.

Dizinin IMDb karşılığı listenin geri kalanından belirgin biçimde düşük ve dramatik açıdan eşit ölçüde güçlü değil. Yine de kıyamet sonrası dünyada büyüyen ilk kuşağı ve yıllar içinde kurulmuş büyük toplulukları merkeze alması, bu özel tema için ayrı bir örnek sunuyor.

İnsanlığın görme yetisini kaybetmesinin üzerinden yüzyıllar geçmiştir ve yeni toplumlar bu koşula göre şekillenmiştir. Baba Voss'un ailesinde görebilen ikizlerin doğması, yalnızca aileyi değil çevredeki kabileleri ve krallıkları da tehdit eden siyasi bir meseleye dönüşüyor.

See yeni dünyanın gündelik ayrıntılarına ciddi önem veriyor. İnsanların savaşma, avlanma, iletişim kurma ve bilgi aktarma biçimleri görmenin olmadığı bir kültüre göre yeniden kurulmuş durumda. Daha ilginci, görme yetisinin zamanla biyolojik bir özellikten çıkıp dinî ve siyasi gücü tehdit eden bir kavrama dönüşmesi.

Dizi büyük aksiyon sahneleriyle tanınsa da toplum tasarımı daha kalıcı taraflarından biri. Bir duyunun kaybolmasının yalnız bireyleri değil, hukuk anlayışından inanca kadar bütün bir medeniyeti değiştirebileceğini düşünmesi post-apokaliptik dünya kurulumunu alışılmış çorak arazi görüntülerinin ötesine taşıyor.

Kansas'taki küçük Jericho kasabası ufukta yükselen nükleer mantar bulutunu gördükten sonra dış dünyayla bağlantısını kaybediyor. Elektrik, iletişim ve düzen çökerken kasaba halkı ne olduğunu anlamaya ve sınırlı kaynaklarla gündelik hayatı sürdürmeye çalışıyor.

Jericho büyük felaket görüntülerinden çok belediye düzeyindeki problemlere bakıyor. Yakıt kime verilecek, jeneratörler nasıl çalıştırılacak, yiyecek nasıl paylaşılacak, güvenlik kimin sorumluluğunda olacak? Bu küçük kararlar dizide giderek bir toplumun hangi ilkeler üzerinde yeniden kurulacağı tartışmasına dönüşüyor.

2000'lerin ortasında çekilmiş olması bazı bölümlerinin televizyon ritmini bugün biraz eski hissettiriyor. Buna karşılık topluluk yönetimini bu kadar doğrudan merkeze alan post-apokaliptik dizilerin hâlâ çok fazla olmaması Jericho'nun değerini koruyor.

Nükleer felaketten 97 yıl sonra insanlığın bir bölümü Dünya'nın yörüngesindeki Ark adlı istasyonda yaşıyor. Kaynakların tükenmeye başlaması üzerine yüz genç mahkûm gezegenin yeniden yaşanabilir olup olmadığını görmek için yeryüzüne gönderiliyor.

The 100 ilerledikçe basit bir gençlik-hayatta kalma hikâyesinden farklı toplum modellerinin çatıştığı uzun bir deneye dönüşüyor. Ark'ın sert nüfus politikaları, Grounder klanları, Mount Weather ve daha sonra kurulan yeni yerleşimler aynı soruya farklı cevaplar veriyor: Topluluğun devamı için bireyin ne kadarından vazgeçilebilir?

Yedi sezon boyunca fikirlerin kalitesi aynı düzeyde kalmıyor fakat dizi toplum kurma temasını tekrar tekrar yeni koşullara taşıyor. Liderlerin aldığı kararların yalnız savaş sonuçlarını değil, yeni dünyanın ahlaki sınırlarını da belirlediğini göstermesi onun en sağlam taraflarından biri.

Dünya insan müdahalesiyle tamamen donduktan yıllar sonra hayatta kalanlar hiç durmadan hareket eden dev Snowpiercer treninde yaşamını sürdürüyor. Tren yalnızca sığınak değil; farklı sınıfların ayrı vagonlarda yaşadığı, yiyecekten iş gücüne kadar her şeyin katı kurallarla dağıtıldığı kapalı bir toplum.

Dizinin en verimli fikri treni küçük bir devlet gibi kullanması. Tarım vagonları, güvenlik güçleri, eğitim sistemi, eğlence alanları ve sınıflar birbirine bağımlı ama eşit değil. Bir vagonda alınan karar diğer taraftaki yüzlerce insanın yaşama koşulunu değiştiriyor ve hayatta kalmanın kendisi siyasi bir mesele haline geliyor.

Snowpiercer felaket sonrası toplum fikrini soyut bırakmıyor; düzeni fiziksel olarak vagonlara bölüyor. Kimin önde, kimin arkada yaşayacağı sorusunu hem gerçek hem sembolik hale getirmesi, toplumsal yeniden örgütlenmeyi merkeze alan bu seçki için güçlü bir eşleşme yaratıyor.

Nükleer savaşın üzerinden iki yüzyıl geçtikten sonra Lucy MacLean, güvenli ve düzenli bir Vault topluluğunda büyümüş genç bir kadındır. Yaşanan bir kriz onu ilk kez yüzeye çıkmaya zorladığında, sığınakta öğrendiği dünyanın dışında farklı kurallarla yaşayan çok sayıda grup ve yerleşimle karşılaşıyor.

Fallout'un toplum fikri tek bir modele bağlı değil. Vault'lar kontrollü sosyal deneylere benzeyen kapalı düzenler kurarken yüzeyde Brotherhood of Steel gibi askerî örgütler, küçük yerleşimler ve ekonomik ağlar gelişiyor. Aynı kıyametin ardından birbirinden tamamen farklı medeniyet biçimlerinin ortaya çıkması dizinin dünyasını canlı tutuyor.

İkinci sezonla birlikte anlatı New Vegas'a doğru genişlerken dizinin yeniden yapılanma tarafı daha görünür hale geliyor. Fallout, eski Amerika'nın sloganlarını ve kurumlarını harabelerin üzerinde yeniden kullanan toplumlara bakarken kıyametin geçmişi gerçekten silip silemeyeceğini de kurcalıyor.

Cordyceps salgını modern medeniyeti çökerttikten yirmi yıl sonra Joel, karantina bölgelerinde kaçakçılık yaparak yaşayan sertleşmiş bir hayatta kalandır. Ellie adlı genç bir kızı ülkenin diğer tarafına götürme görevi ikisini FEDRA bölgelerinden bağımsız yerleşimlere uzanan uzun bir yolculuğa çıkarıyor.

Dizi toplum kurmayı ana olay örgüsü haline getirmese de yol boyunca karşılaşılan yerleşimler kıyamet sonrasının farklı seçeneklerini gösteriyor. Askerî yönetim altındaki karantina bölgeleriyle Jackson gibi ortak üretime dayanan topluluklar arasındaki fark, insanlığın yalnız hayatta kalmasının yetmediğini açıkça ortaya koyuyor.

The Last of Us en çok Joel ile Ellie arasındaki ilişki üzerinden çalışıyor fakat arka plandaki toplum modelleri hikâyenin etik sorularını büyütüyor. Güvenliğin otoriter kontrolle mi, karşılıklı sorumlulukla mı kurulacağı sorusu dizinin dünyasında sürekli geri dönüyor.

Ölümcül bir grip salgını dünyadaki düzeni birkaç hafta içinde çökertiyor. Yirmi yıl sonra Kirsten, Great Lakes çevresindeki yerleşimler arasında dolaşan oyuncu ve müzisyenlerden oluşan Traveling Symphony'nin bir üyesi olarak yaşamını sürdürüyor.

Station Eleven kıyamet sonrası yaşamı yalnız barınak, silah ve erzak üzerinden düşünmüyor. Traveling Symphony'nin oyun sahnelemeye devam etmesi, müzenin eski dünyanın eşyalarını koruması ve farklı yerleşimlerin kendi geleneklerini oluşturması medeniyetin kültür olmadan yeniden kurulamayacağını söylüyor.

Listenin zirvesinde yer almasının nedeni tam da bu yaklaşım. Station Eleven hayatta kalmayı başlangıç noktası kabul edip daha zor bir soruya geçiyor: İnsanlar yeniden yaşamaya başladığında neyi geri getirmek isteyecek? Cevabı kurumların yanında sanat, hafıza ve birbirine anlatılan hikâyelerde arıyor.