En İyi 15 Yarış Filmi: Formula 1’den Le Mans’a

NASCAR yıldızı Ricky Bobby’nin rahat saltanatı, Fransız pilot Jean Girard’ın gelişiyle bozulur. Bir kazanın ardından direksiyona dönmek için önce kendi korkusuyla uğraşması gerekir.

Will Ferrell’in Ricky’si, birinci gelmenin dışında ne yapacağını pek bilmez. Adam McKay de spor yayınlarını ve sponsor dilini bu zaafın çevresine topluyor. Ricky’nin reklamlarla iç içe hayatı, yarış filmleri arasında alışılmadık bir komedi çıkarıyor.

John C. Reilly’nin Cal’ı, Ricky’nin kendisini merkeze koyma alışkanlığını iyice görünür kılıyor. İkilinin arkadaşlığı, pistteki rekabetten daha komik.

1983 Dünya Ralli Şampiyonası’nda Lancia’nın takım yöneticisi Cesare Fiorio, dört çeker Audi’ye karşı arkadan itişli 037 ile mücadeleye girer. Walter Röhrl’ü kadrosuna katması, bu hesabın önemli bir parçasıdır.

Yarış filmleri çoğu zaman pilotun cesaretine yaslanır. Stefano Mordini burada takım yöneticisine de epey yer açıyor. Audi’nin çekiş avantajı karşısında Fiorio’nun zemine ve etaplara göre hesap yapması, ralli takviminin neden başlı başına bir mücadele olduğunu gösteriyor.

Lancia’nın hazırlık sürecini takip etmek, kişisel atışmalardan daha ilgi çekici. Özellikle iki otomobilin teknik farkını merak edenlere hitap ediyor.

Junior Jackson, ailesinin kaçak içki işinde direksiyon başındadır. Babası hapse girince bu beceriyi para kazanabileceği bir işe çevirmek için stok otomobil yarışlarına yönelir.

Lamont Johnson’ın filmi, Junior Johnson’dan esinlenen kahramanını önce pist dışında tanıtıyor. Jeff Bridges’in canlandırdığı Junior için hız, ailesinin geçimine katkıda bulunmanın bir yolu. Yarış filmleri içinde bu çıkış noktası, profesyonelliğe geçişin maddi tarafını özellikle görünür kılıyor.

Film, Junior’ın bir yere gelebilmek için kimlerle anlaşmak zorunda kaldığını merak ettirdiği sürece canlı. Amerikan stok otomobil yarışlarının yerel dünyasına da iyi bir giriş.

Frank Capua’nın hedefi Indianapolis 500’ü kazanmaktır. Pistte Luther Erding’le yarışırken evde eşi Elora ve üvey oğluyla arasındaki mesafe büyür.

Paul Newman ve Joanne Woodward’ın birlikteliği filmin aile sahnelerine ağırlık veriyor. Frank’in bütün dikkatini bir yarışa toplaması, Elora’nın gündelik hayatında karşılığını buluyor. Winning, yarış filmleri içinde bir pilotun yokluğunu da göstermek için zaman ayıran örneklerden.

Indianapolis bölümleri filmin doğal çekim merkezi. Woodward’ın Elora’sı sayesinde yarışın sonucu kadar, Frank’in eve nasıl döneceği de merak konusu oluyor.

Genç pilot Cole Trickle, NASCAR’a girer ve deneyimli ekip şefi Harry Hogge’la çalışmaya başlar. Rowdy Burns’le rekabeti kızışırken geçirdiği kaza, direksiyona dönmesini zorlaştırır.

Tony Scott pistteki yakın teması hissettirmeyi seviyor. Ancak Cole’un en öğretici anları, Harry’nin otomobilin davranışını ona açıklamak zorunda kaldığı sahnelerde. Yarış filmleri için iyi bir ayrıntı bu. Pilotun hissettiği sorunu ekibe doğru anlatması, hız kadar değerli.

Tom Cruise’un aceleciliğine Robert Duvall’ın sakinliği iyi geliyor. Aralarındaki çekişme, filmin romantik hattından daha akılda kalıcı.

Takumi Fujiwara, babasının Toyota AE86’sıyla Akina Dağı’nda tofu dağıtır. Gece teslimatlarında öğrendiği inişler, bölgenin sokak yarışçılarının dikkatini çeker.

Andrew Lau ile Alan Mak’ın uyarlamasında Takumi için başkalarının tehlikeli bulduğu virajlar iş yolunun parçası. Yarış filmleri arasında otomobille sürücünün bir yola birlikte alışmasını en anlaşılır biçimde gösterenlerden. AE86’nın değeri, Takumi’nin elinde ne yapabildiğiyle ortaya çıkıyor.

Film en rahat, gecenin bir vakti yokuş aşağı inmeye başladığında akıyor. Jay Chou’nun sakinliği, rakiplerin heyecanıyla iyi bir tezat kuruyor.

Jann Mardenborough, Gran Turismo’daki başarısı sayesinde GT Academy’ye katılır. Bir yarış koltuğu kazanabilmek için simülatörde öğrendiklerini gerçek otomobilde uygulaması gerekir.

Neill Blomkamp, oyun ekranındaki görsel işaretleri pist görüntüleriyle birleştiriyor. Böylece Jann’ın kafasındaki ideal çizgiyi takip etmek kolaylaşıyor. Yarış filmleri içinde bu geçiş, bilgisayar başında edinilen becerinin bir otomobilin içinde nasıl sınandığını gösteriyor.

David Harbour’ın antrenörü, filmin en yerinde itirazlarını yapıyor. Jann’ın yeteneği konusunda kendine güvenmesi kolay. Ekibin güvenini kazanması ise hikâyenin daha iyi tarafı.

Çaylak yarış otomobili Lightning McQueen, şampiyonluk yarışına giderken Radiator Springs’te mahsur kalır. Kasabada bozduğu yolu onarması gerektiği için hazırlık planı altüst olur.

Pixar, yarış filmleri için ters gibi görünen bir karar alıyor ve kahramanını uzun süre pistten uzak tutuyor. Route 66 üzerindeki kasabada hızın pek işe yaramaması, McQueen’i çevresine bakmaya zorluyor. Doc Hudson’ın geçmişi de yarış kariyerinin bir gün bitebileceğini hatırlatıyor.

Kasabadaki zaman filmin asıl kazancı. Final yarışına dönüldüğünde McQueen’in aldığı kararın bir ağırlığı varsa, bunu Radiator Springs’e borçlu.

Genç pilot Speed, ailesinin takımıyla yarışır. Büyük bir şirketten gelen teklifi geri çevirdiğinde, yarış dünyasında kimlerin sonuçları belirlemek istediğini görür.

Wachowski’ler, otomobilleri ve pistleri çizgi dizinin renkleriyle yeniden kuruyor. Virajlar, sıçramalar ve hız değişimleri çoğu kez tek bir görsel hareket gibi akıyor. Yarış filmleri genellikle hızın ağırlığını hissettirmeye çalışırken Speed Racer onun coşkusunu büyütüyor.

Bu kadar yoğun renk ve hareket herkese göre olmayabilir. Filmin aile takımına duyduğu yakınlık ise bütün o görsel gürültünün içinde hikâyenin yönünü koruyor.

1957 yazında Enzo Ferrari’nin şirketi mali sıkıntı içindedir. Oğlunun ölümünün ardından eşi Laura’yla ilişkisi de sarsılmıştır. Enzo, ekibini İtalya yollarındaki Mille Miglia’ya hazırlar.

Michael Mann, Enzo’nun pistte aldığı kararlarla evde ertelediği konuşmaları aynı hikâyede buluşturuyor. Penélope Cruz’un Laura’sı hem ailenin hem şirketin geçmişini biliyor. Yarış filmleri içinde bir takımın ayakta kalmasının aile içindeki pazarlıklara bu kadar bağlı olması dikkat çekici.

Mille Miglia’nın halka açık yollarda geçmesi, filmin risk duygusuna başka bir boyut katıyor. Otomobilin içindekiler kadar yol kenarında duranlar da bu hızın sonuçlarına açık.

Eski pilot Sonny Hayes, zor durumdaki APXGP takımına döner. Genç takım arkadaşı Joshua Pearce’la birlikte sonuç almak zorundadırlar, ancak ikisi de kendi yarışını sürmek ister.

Joseph Kosinski, kurmaca takımı gerçek Formula 1 hafta sonlarının içine yerleştiriyor. Kokpite yakın görüntüler, pilotların birbirine ne kadar az alan bıraktığını açıkça gösteriyor. Yarış filmleri açısından en iyi ayrıntılardan biri de bir aracın öndeki rakibi tutmasının takım arkadaşına nasıl fırsat açtığı.

Sonny’nin geri dönüş hikâyesi tanıdık. Pitt ve Idris’in canlandırdığı pilotların farklı sürüş anlayışları, asıl hareketi takımın içinde yaratıyor.

Amerikalı Michael Delaney, Porsche ile Le Mans 24 Saat yarışına döner. Önceki yarışta yaşanan ölümcül kazanın hatırası, Ferrari pilotlarıyla mücadelesine eşlik eder.

Lee H. Katzin’in filmi uzun süre motor sesine, pitlere ve yarışın ritmine güveniyor. Gerçek Le Mans görüntülerini kullanan yapımda, bir otomobilin her turda yeniden aynı noktadan geçmesi giderek ağırlık kazanıyor. Yarış filmleri içinde dayanıklılık fikrini seyirciye en doğrudan hissettirenlerden.

Karakterler hakkında az şey öğreniyoruz. Bu tercih, yarışın atmosferine kapılmayı kolaylaştırırken güçlü diyalog ve belirgin karakter gelişimi arayanlara daha az alan bırakıyor.

Formula 1 sezonunda dört pilot, pistteki rekabetin yanında kazaların, takım değişikliklerinin ve özel hayatlarının sonuçlarıyla uğraşır. Amerikalı Pete Aron da kariyerini toparlamak için yeni bir koltuk arar.

John Frankenheimer, geniş ekranı ve bölünmüş görüntüyü kullanarak aynı yarışta birden fazla bakışa yer veriyor. Sürücünün önündeki yol, rakibin konumu ve pistin çevresi aynı anda önem kazanıyor. Grand Prix, yarış filmleri içinde kameranın pistte nerede durduğuyla bu kadar çok şey anlatabilen ender örneklerden.

Özel hayat bölümleri zaman zaman tempoyu düşürüyor. Buna karşılık sezon boyunca farklı pilotları takip etmek, tek bir kupadan daha geniş bir spor dünyası kuruyor.

Ford, Ferrari’yi Le Mans’ta yenmek için Carroll Shelby’ye başvurur. Shelby, otomobili geliştirmek ve yarışmak için Ken Miles’la çalışır. İkili pistteki rakiplerinin yanında şirketin beklentileriyle de uğraşır.

James Mangold, test sürüşlerini hikâyenin en canlı bölümlerinden biri yapıyor. Miles’ın otomobilde hissettiği sorunla Shelby’nin bunu çözdürebilme gücü birbirini tamamlıyor. Yarış filmleri içinde mühendislik işini takip etmeyi bu kadar kolaylaştıran az yapım var.

Damon ve Bale’in canlandırdığı ikilinin dostluğu, kurumsal gerilime insani bir ölçü veriyor. Filmin sonunda bir yarış sonucundan çok, o sonucun nasıl şekillendiğini düşünüyorsunuz.

James Hunt ve Niki Lauda, farklı kişilikleri ve sürüş anlayışlarıyla Formula 1’de karşı karşıya gelir. 1976 sezonu ilerledikçe rekabetleri, ikisinin de risk konusunda verdiği kararları değiştirir.

Ron Howard, Hunt’ın doğaçlamaya yatkınlığıyla Lauda’nın hesapçılığını birbirini aydınlatan iki tutum olarak ele alıyor. Daniel Brühl’ün Lauda’sı otomobil hakkında konuşurken bile neyi kontrol edebileceğini tartıyor. Rush, yarış filmleri içinde bu iki karakteri tanımayı pistteki mücadeleyi takip etmek kadar ilginç kılıyor.

Chris Hemsworth ve Brühl, rakiplerinin yeteneğini istemeden de olsa kabul eden iki adamı inandırıcı oynuyor. Rush zirveyi hak ediyor çünkü şampiyonluk hesabı kapandığında bile bu iki sürücünün birbirinden ne öğrendiğini merak ediyoruz.